و وقف كردن بر يهودان جايز است [ 1 ] به مذهب بعضى از مجتهدين « 1 » و در اين‌مقام اشكال كرده‌اند كه چرا بر يهود وقف جايز است و بر عبادتخانهء ايشان جايز نيست ؟ و جواب [ 2 ] اين اشكال چنين گفته‌اند كه : وقف بر عبادتخانهء ايشان معصيت محض است ، بخلاف وقف بر يهودان ، چه از اين حيثيّت كه ايشان مخلوق اللَّه تعالىاند جايز است ، و احتمال دارد از ايشان فرزندان مسلمان در وجود آيند . و امّا وقف كردن يهود براينها جايز است . و بعضى از مجتهدين [ 3 ] وقف كردن آتش پرستان را برآتشكده باطل [ 4 ] مىدانند « 2 » . و هر گاه شروط وقف متحقّق شود موقوف عليه مالك مىشود منافعى را كه بعد از وقف كردن حاصل مىشود . و در منافعى كه در حالت وقف كردن موجود باشد ، چون صوف و وَبَرِ گوسفند خلاف است ميانهء مجتهدين . و اگر وقف مشروط باشد بر شرطى در آنچه واقف شرط كرده صرف بايد كرد . و جايز نيست فروختن وقف ، و اگر ترسند كه ضايع شود يا آنكه ميانهء موقوف عليهم در وقفِ اولادى نزاع واقع شود كه منجر به خراب شدن وقف شود ، ميانهء مجتهدين در اين خلاف است . اقرب آن است كه جايز است فروختن آنچه وقف شده در اين صورت ، و به قيمت آن چيز مثل آن چيز بخرند .

--> [ 1 ] - اقوى جواز وقف است بر يهود و غير آن از اصناف كفّار و مخالفين . ( تويسركانى ) [ 2 ] و در اين جواب بحثى هست كه همين علّت را در مادّهء وقف بر زنا كنندگان و قطّاع الطريق‌نيز مىتوان گفت چه از حيثيتّى كه ايشان مخلوق‌اند بايد جايز باشد و حال آنكه تصريح كرده‌اند كه وقف بر ايشان جايز نيست . جواب از اين آنچه توان گفت آن است كه وقف بر معاونت زانى وقطّاع الطريق مقصود واقف معاونت ايشان است نه مخلوقيّت خداى تعالى ، به خلاف وقف بر جهود ، چه در آن جهوديّت مقصود واقف نيست . ( صدر ) [ 3 ] اين قول احوط است . ( تويسركانى ) [ 4 ] و اقوى صحّت اقرارى است نه واقعى . ( نخجوانى ، يزدى ) ( 1 ) شهيد اوّل ، دروس 2 : 275 . محقّق ، شرايع 2 : 214 . علامهء حلّى ، تبصره : 124 . ( 2 ) فاضل مقداد ، تنقيح 2 : 312 . علّامه در مختلف 6 : 321 به ابن جنيد نسبت داده است و در صفحه 324 نيز آن را اختيار نموده است .